| | |
قال الرسول(ص):مُداراةُ النّاسِ نِصْفُ الإیمانِ، وَ الرِّفقُ بِهِْم نِصْفُ العَیْشِ.؛ مدارا کردن با مردم نيمى از ایمان است و ملاطفت با آنان نيمى از زندگی.


  چاپ        ارسال به دوست

خانواده، کانون فراموش شده در افغانستان


محمد داوود نظری
دانشجوی رشته حقوق در دانشگاه المصطفی

مجمع عمومی سازمان ملل متحد، بر اساس قطعنامه شماره 237/47 به تاریخ 20 سپتامبر سال1993 م، 15 مه برابر با 25 ثور را به عنوان روز جهانی خانواده اعلام کرد. از این تاریخ به بعد، همه ساله از 25 ثور به عنوان روز جهانی خانواده تجلیل می‎گردد. هدف از تجلیل این روز، اهمیت دادن به خانواده به عنوان اصلی ترین رکن جامعه و یافتن راهکارهای مؤثر برای بیرون رفت از مشکلات آن می‎باشد. این روز فرصتی مناسبی است که حکومت وحدت ملی، مسؤلان مربوطه، نویسندگان و فعالان مدنی کشور، مشکلات اساسی و خطر آفرین خانوادگی را غور و بررسی کرده و برای حل آن راهکارهای مؤثری را روی دست گیرند. در این مقاله به مناسبت روز جهانی خانواده، در مورد جایگاه زن در خانواده، مشکلات و چالش‎های خانواده و راهکارهای آن پرداخته شده است.
تعریف خانواده و وظایف و برکت‎های آن
خانواده یک واحد اجتماعی کوچک است که از ازدواج مرد و زن ایجاد می‎گردد و مقاوم ترین سنگری است که از ارزش‎ها و داشته های اخلاقی و فرهنگی انسان نگهداری می‎کند. از نظر دین مقدس اسلام، خانواده گروهی از افراد است که دارای شخصیت مدنی، حقوقی، معنوی و ذاتی مشترک باشند و هسته اولیه آن را ازدواج مشروع[2] زن و مرد تشکیل داده باشد[1]. اصلی ترین عنصر خانواده را زن و مرد یا والدین تشکیل می‎دهد و سلامت زن و شوهر حیات خانوادگی را تداوم می‎بخشد. خداوند(ج) در قرآن مجید در مورد جایگاه پدر و مادر تاکید زیاد کرده است[3]. روابط جنسی مشروع و قانونی، ابقای نسل بشر از طریق تولید نسل، پرورش فرزندان و مراقبت ازآنان، ایجاد فضای صمیمیت و یکرنگی در خانواده، فراهم ساختن زمینه های رشد و ترقی فرزندان، ایجاد امنیت در محیط خانواده، تشویق فرزندان با آداب و دستورات دینی و اخلاق اسلامی از مهمترین وظایف و صلاحیت‎های خانواده می‎باشد. مصؤنیت اعضای خانواده از فساد اخلاقی، بهداشت روانی، بقای نسل بشر، دریچه ورود به برکات و روزی خداوند(ج)، حفظ ارزشها و کرامت انسانی و فراهم شدن آرامش روانی، جسمی و روحی برای انسان، از مهمترین آثار و برکات خانواده و ازدواج می باشد.
نقش زن در خانواده
زنان به عنوان دختر خانواده، نقش حمایت اقتصادی، عاطفی، پرستاری را در کنار والدین خود دارا می‎باشد. دختران در خانه پدر خود تلاش می‎کنند تا رضایت خاطر همه اعضای خانواده را بدست آورده و دختران همیشه با حس خدمت به تمام افراد خانواده همراه می‎باشد. قرآن مجید در این مورد به داستان دختران شعیب اشاره می‎کند که پدر پیری شان را تحت حمایت اقتصادی خود قرار داده بودند. همچنان نقش زنان به عنوان یک خواهر در خانواده نیز در دین مقدس اسلام از جایگاه خاصی برخوردار است. سرشت خواهران همیشه با حس برادر دوستی عجین بوده و تاحد امکان برادران خودرا زیر چتر حمایت خود قرار می‎دهند. در این مورد قرآن مجید به داستان خواهر حضرت موسی(ع)اشاره می‎کند که ایشان برادر خودرا در قصر دشمن(فرعون) مورد حمایت خویش قرار داد و برای برادر خود دایه معرفی‎کرد. نقش زنان به عنوان همسر خانواده نیز از جایگاه بسیار حیاتی و مهم برخوردار است؛ رسول گرامی اسلام، ثواب همسرداری زن را با جهاد برابر دانسته است[4] همچنان قرآن، زن را به عنوان لباس و تکیه گاه مردان معرفی کرده است[5]. خلاصه این‎که زن در ابعاد و مراحل مختلف و حساس زندگی خانوادگی از نقش بسیار بزرگ و حیاتی برخوردار می‎باشد و تقویت و توجه به آنان، یکی از پیش شرط‎های اساسی موفقیت خانواده محسوب می‎گردد. تامین عدالت، تقویت روانی زنان و مادران خانواده، استحکام شخصیتی و قوت اراده، همدیگر پذیری، از جمله راهکارهای است که سلامت خانواده را تامین می‎کند. خانواده سالم بزرگترین نقش را در انتقال فرهنگ سالم، در حفظ ارزش‎ها، در تربیت فرزندان، رشد اقتصادی و امنیت روانی فرزندان و افراد جامعه بازی می‎کند.
چالش‎های خانواده چیست؟
متاسفانه خانواده‎ها هنوز گرفتار سنت‎های ناروا و خرافات است و رهبر خانواده(مادر) همواره مورد خشونت و بی توجهی قرار می‎گیرد. حیات مادران با بهانه‎ جویی‎های مردان، در جاده های بحرانی و ناهموار قتل، خشونت و تجاوز، نابود گردیده است. روزی نیست که رسانه ها خبری را در مورد خشونت علیه زنان و دختران نداشته باشند. فاجعه های سنگین و خسارات غیر قابل تحمل که بالای زنان اتفاق می افتد، همه با وعده و وعیدهای عوام فریبانه و مصلحتی بدرقه می‎گردد و هیچ‎گونه راهکاری درست و مؤثر برای بیرون رفت از مشکلات زنان روی دست گرفته نمی‎شود. زنان همیشه از کتمان شدن هویت شان در کشور رنج می‎برند و حقارت‎های زیادی را به درجه کمال تجربه کرده است. آتش سوزی، فرار از منزل، تجاوز فامیلی، ناامنی محیطی برای درس و تحصیل، عدم استقلالیت اقتصادی و در نظرگرفته نشدن توانایی های زنان، همیشه جزء تلخ ترین سرنوشت آنان می‎باشد. زنان و مادران در طول تاریخ این کشور با تلاش‎ها و قربانی‎های فراوان در جست و جوی یافتن عدالت و برابری بوده اما تاهنوز همه‎ای تلاش‎های شان بدون نتیجه باقی مانده است. زنان در فضای بی عدالتی، در هردم شهیدی به سر می‎برند و انواع و اقسام مشکلات زندگی را متحمل می‎شوند. حکومت نباید زنان را در عرصه های مختلف به فراموشی بگیرد؛ چون زنان دارای توانمندی های بزرگِ اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و علمی می‎باشد. دولت مکلف است که طبق قانون اساسی کشور خانواده را مورد حمایت قرار داده و سلامت جسمی، روحی روانی خانواده را تامین کند[6] خشونت های رو به افزایش علیه زنان، هستی آتش گرفته و هزار پاره مردسالار را که محصولی است از تداوم دیرینه انسان ستیزی و بیدادگری که با عناوین مذهبی، دینی، سنت حفظ آبرو، زن بودن و مرد بودن، خشونت گسترده‎ای علیه زنان را به نمایش می‎گذارد. زنان به عنوان جمعیت بزرگ و مؤثر خانواده و کشور، همیشه مورد استفاده ابزاری قرار گرفته است که مهمترین عامل آن، تعصب، جهل، خرافه، سنت‎های ناروا و تبعیض جنسیتی می‎باشد که توسط بعضی حاکمان، با استفاده از نام دین، عقیده افراطی‎گری و فخر فروشی اعمال می‎گردد. هدف دشمنان خانواده این است که با دایمی نگهداشتن امر ستمگری، خشونت و ظلم و پامال ساختن حقوق زنان، بتوانند از آب گل آلود خشونت ماهی گرفته و مانع رسیدن مردم به زندگی آبرومندانه شود.
راهکارها
الف: اولین راهکار برای حمایت از جمعیت زنان، تکیه براگاهی و خرد می‎باشد. مردم افغانستان باید از تجریه‎های گذشته و دوران خونبار میهن خویش بیاموزند، عبرت اندوزی کنند و به دور از هرگونه تبعیض قومی، جنسیتی و نژادی، بر تمام نیروهای بشری خود تکیه کنیم و حقوق آنان را محترم بشماریم.
ب: اصلاح رسانه های جمعی: رسانه های جمعی امروز یکی از بزرگترین وسایل اطلاعاتی مورد دسترس برای همه بوده و در قسمت ارایه الگوهای زندگی خانوادگی اولین و مهمترین نقش را دارا می‎باشد. رسانه ها باید اصلاح شود تا الگوهای سالم زندگی را برای خانواده‎ها ارایه کنند. اگر رسانه‎های جمعی اصلاح نگردد، به شدت باعث فقدان مهارت های اساسی خانه داری گردیده و انواع خشونت خانوادگی را ترویج می‎سازد.
ج: معیاری شدن خانواده ها: یکی از راهکارهای مهم تقویت خانواده، معیاری شدن خانواده می‎باشد[7]. در گام نخست در انتخاب همسر باید دقت صورت گیرد و معیارهای ارزشی، اخلاقی و ایمانی در وجود همسر در نظرگرفته شود. اصالت خانوادگی نیز یکی از شرط‎های اساسی معیاری شدن خانواده می‎باشد. والدین باید برای مطلوب شدن فضای خانواده، خودرا به دنیایی فرزندان خود نزدیک ساخته و هنر شنیدن حرف آنان را در وجود خود تقویت کند.
د: آسیب شناسی خانواده: حکومت وحدت ملی و مسؤلان مربوطه باید با نگاهی آسیب شناسانه، راهکارهای اساسی را برای اصلاح و نظام مندترشدن خانواده پیدا کند. اصلاح جامعه، تامین امنیت روانی و اخلاقی، تقویت اقتصادی، تقویت الگوی خانوادگی، تقویت تعلیم و تربیت در کشور، بردن کار به داخل خانه ها، اصلاح رسانه های جمعی، اصلاح الگوهای اجتماعی و رفتاری، اصلاح باورها، مهمترین راهکارها برای تقویت نظام خانواده به شمار می‎رود.
ز: تامین سلامت روحی و روانی خانواده ها: شرط اساسی رشد و تقویت خانواده، در گرو سلامت روحی، روانی و استقلالیت اقتصادی زنان می‎باشد. اگر زنان مورد توجه قرار گیرد، بدون شک، رشد و ترقی خانواده و جامعه حاصل می‎شود. زنان با تناسب به جمعیت و نقش محوری شان، باید به اندازه مردان در جامعه نقش داشته و حضور آنان در ادارات دولتی باید پررنگ باشد.
نتیجه گیری مقاله
1 - خانواده رکن اساسی جامعه بوده و پیشرف و ترقی جامعه و کشور، در گِروِ سلامت خانواده می‎باشد. زن، محوری ترین و اصلی ترین شخصیت در خانواده است و پیشرفت زن باعث پیشرفت خانواده و فراموشی او باعث نابودی خانواده می‎گردد. زنان به عنوان رهبر خانواده، همیشه باید مورد توجه قرار گیرد و تمام زمینه های رشد و ترقی آنان فراهم گردد.
2 - سنت‎های ناروای اجتماعی، بی سوادی، فقر، افزایش خشونت علیه زنان و دختران، معیاری نبودن تشکیل زندگی مشترک، بی توجهی نسبت به استعدادهای زنان، از مهمترین چالش‎های خانواده به شمار می‎رود.
3 - تامین سلامت روحی و روانی خانم‎ها، آسیب شناسی خانواده، معیاری شدن خانواده‎ها، اصلاح رسانه های جمعی و تصویری، تکیه برآگاهی و خرد جمعی و حمایت دولت از خانواده‎ها، از مهمترین راهکارهای تقویت خانواده ها به شمار می‎رود.

منابع
1 - اشرفی، 1375، ص 15- نشریه ی اندیشه - شماره 108 ص
2 - ذاریات، 49
3 - نساء، 36 سوره انعام 151، سوره اسراء آیه 23.
4 - الصحیح من سیرة النبی الاعظم، ج 2، ص 323
5 - سوره بقره آیه 187
6 - قانون اساسی افغانستان، ماده 54
7 - آملی جوادی، عبداللّه، زن در آئینه جلال و جمال، مرکز نشر اسراء، قم، 1376ش


٠٩:٣٥ - 1394/03/09    /    شماره : ٦٢٨٦٩    /    تعداد نمایش : ٦١٦


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج