| | |
قال الرسول(ص):مُداراةُ النّاسِ نِصْفُ الإیمانِ، وَ الرِّفقُ بِهِْم نِصْفُ العَیْشِ.؛ مدارا کردن با مردم نيمى از ایمان است و ملاطفت با آنان نيمى از زندگی.


  چاپ        ارسال به دوست

وحدت اسلامي در انديشه امام خميني(ره)

وحدت اسلامي در انديشه امام خميني(ره)

دانش پژوه: محمد جواد سلطانی

مقدمه
در تاريخ پر فراز و نشيب اسلام، تفرقه بين مذاهب و ملل اسلامي، از مسائل پيچيده و بنيان کن جوامع اسلامي بوده است که خسارتها و لطمه هاي مادي و معنوي جبران ناپذيري بر پيکر امت اسلامي وارد ساخته است، اين زخم خونين در چهره زيباي امت اسلامي از ديد مصلحان امت پنهان نمانده و نگراني آنان را برانگيخته است. از اين رو در مقاطع تاريخي مصلحاني متعدد درصدد ايجاد وحدت بين مسلمين برآمده تا التيام بخش درد از قلب امت اسلامي باشند.
يکي از چهره هاي شاخص مصلحان وحدت خواه امت اسلامي، سيد جمال الدين اسدآبادي است. وي به همراه شاگردش "شيخ محمد عبده " وحدت اسلامي را از مهمترين اهداف آرماني خود مي دانست و در اين راه تلاش و کوشش فراواني به عمل آوردند، در اين راستا وي وطن خاصي براي خويش انتخاب نکرد، و در طول عمر مبارزاتي خود به کشورهاي متعدد سفر نموده و سکنا گزيد. ديگر فردي که در راه وحدت اسلامي اقدام نمود، رئيس جامع الازهر مصر، شيخ محمود شلتوت بود که فتواي جواز پيروي از فقه شيعه را صادر نمود و مذهب تشيع را در رديف چهار مذهب فقهي اهل سنت به رسميت شناخت، ملاک تاسيس مرکز "دارالتقريب بين المذاهب الاسلاميه " در قاهره توسط آيت الله محمدتقي قمي در ايجاد اين گرايش معتدل در شخص شيخ محمود شلتوت مؤثر بود و تلاشهاي بي شائبه آيت الله بروجردي در صدور فتواي شيخ شلتوت و به رسميت شناخته شدن مذهب شيعه در کنار مذاهب چهارگانه اهل تسنن که وحدت اسلامي را وارد مرحله نوين کرد، نقش بسزايي داشت.
اما آغاز نهضت اسلامي به رهبری حضرت امام خميني در سال 1342 و وقوع انقلاب اسلامي ايران درسال 1357 نقطه عطف وحدت اسلامي شيعه و سني از يک طرف و وحدت کشورهاي اسلامي از طرف ديگربود که شخص امام خميني (ره) منادي اين وحدت بود. انديشه وحدت امام خميني(ره) علي رغم آنکه جنبه عبادي سياسي داشت آرمان ويژه اي بود که اين مقاله درصدد تبيين نسبي آن است.
مفهوم وحدت
مي دانيم که انسانها، بطور فطري شعبه شعبه و در فرقه هاي مختلف آفريده شده اند و داراي عقايد و سلايق گوناگوني مي باشند. مسلمانان نيز بر اين اساس داراي عقايد و نظرات متفاوتي مي باشند که اين اختلاف عقيده موجب تنش و درگيريهاي زياد مابين آنها شده است، اما از نظر امام خميني اختلاف عقيده نبايد مانع وحدت شود و مي توان با داشتن عقايد متفاوت، وحدت نيز داشت. عقايد مختلف اسباب اختلاف خارجي چرا بشود.1 بنابراين همه انسانها و به تبع آن همه مسلمانان بايد عقايد و سلايق شخصي و فرقه‏اي و نژادي و. . . خود را ناديده گرفته و با تاکيد بر اصول مشترک انساني و اسلامي خود، حول محور توحيد زمينه هاي پياده شدن حاکميت همه جانبه اسلام فراهم گردد.
امام(ره) می فرمايد: اسلام دستور داده است، وفرموده" واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا"2همه باهم با اعتصام به حبل الله، با توجه به خدای بزرگ پيش برويم. تخلف از دستور الهی جرم وگناه است.3
ضرورت وحدت
امام خميني پيامدهاي تفرقه را بخوبي شناخته بود و مي‏دانست که تفرقه در ميان امت اسلامي در ابعاد مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و نظامي تاثيرات منفي بسياري برجاي گذاشته است که رفع آنها بسيار مشکل است و نياز به زمان زيادي دارد
و تنها راه جلوگيري از صدمات و لطمات ناشي از اين تفرقه، وحدت و برادري است که بايد حول محور اسلام عزيز و تعاليم حيات بخش آن صورت گيرد که در اين
راستا ضرورتهاي وحدت را نيز تشخيص داده بودند تا بدان وسيله امت اسلامي به مسير و صراط مستقيم الهي رهنمون گردد.
اولين ضرورت وحدت از ديدگاه امام، قيام در راه خدا بود تا جامعه بشري بطور کلي اصلاح گردد: "قال تعالي: قل انما اعظکم بواحده، ان تقوموالله مثني و فرادي "4 . خداي تعالي در اين کلام شريعت از سرمنزل تاريک طبيعت تا منتهاي سير انسانيت را بيان کرده و بهترين موعظه هايي است که خداي عالم از ميان تمام مواعظ انتخاب فرموده و اين يک کلمه را پيشنهاد بشر فرموده اين کلمه تنها راه اصلاح در جهان است "5
ضرورت وحدت ازمنظر امام خمينی(ره) جلوگيري از توطئه و تفوق استکبار جهاني به سرکردگي امريکا است که با ايجاد تفرقه و اختلاف بين مسلمين سعي در رسيدن به هدف خود دارد. امام راحل مي دانست که: "دشمن اصلي اسلام و قرآن کريم و پيامبر، ابرقدرتها خصوصا آمريکا و وليده فاسدش اسرائيل است که چشم طمع به کشورهاي اسلامي دوخته و براي چپاول مخازن عظيم زيرزميني آنان در اين توطئه شيطاني تفرقه انداختن بين مسلمانان به هر شکل که بتوانند مي باشند" .6
امام (ره)می فرمايد:اين حربه،حربه بزرگ اعتصام به حبل الله واسلام. اسلام همه چيز برای شما هست.سعادت دنياوآخرت برای اسلام است.7 همه ملل اسلامي به استقلال و آزادي دست يابند، زيرا مسلمين بايد براي بدست آوردن استقلال و آزادي اين کليد پيروزي را بدست آورند و براي وحدت کلمه کوشش کنند.8 و به استکبار جهاني اجازه ندهند که در مقدرات کشورهاي اسلامي دخالت کند.9
امام خميني (ره) بر اين اعتقاد است که حکومت اسلامي حکومتي است آزاد و مستقل و روابطش با شرق و غرب به يک نحو است و اگر آنها روابط حسنه داشته باشند، دولت اسلامی هم با آنها روابط حسنه دارد و اجازه نمي دهيم کسي در مقدرات مملکتمان دخالت کند.10 بنابراين ". با همه اقشار بشر و با تمام مستضعفين عالم روابط حسنه داريم به شرط اينکه روابط متقابل و احترام متقابل باشد" .11 پس مي توان گفت امام خميني با توجه به وظايف شرعي خود براي اصلاح بشر ايجاد همبستگي بين همه مستضعفين جهان و مسلمانان دنيا، گسترش عدالت اجتماعي، بوجود آوردن صلح و صفا در همه جهان، خودباوري و نفي سبيل، جلوگيري از دخالت ابرقدرتها در مقدرات کشورهاي ضعيف و مسلمانان و چپاول ذخاير آنها و گسترش روابط مبتني بر احترام متقابل و حسن همجواري وحدت مسلمين و مستضعفين جهان را ضروري مي شمرد و آن را تنها عامل و رمز پيروزي و بقاء هر امتي مي دانست.
زمینه سازی وحدت
هر آرمان و هدفي لوازمي دارد که بدون آنها تحقق ناپذير است علاوه بر اينکه براي نيل به آرمان و اهداف بايستي امکانات مورد نياز نيز فراهم شود، تا آرمان و اهداف در حد آمال و آرزو باقي نمانده بلکه بوسيله اين امکانات مورد نياز انسان به اهداف خود و سرمنزل مقصود برسد. انديشه وحدت امام خميني(ره) داراي لوازمي بود که امکانات تحقق آن بايد فراهم مي گرديد.
مراسم حج
مراسم سالانه حج ابراهيمي از ديگر امکاناتي بود که امام براي تحقق وحدت امت اسلامي از آن بهره گرفت. و مراسم برائت از مشرکين را که مي رفت به حافظه تاريک تاريخ و فراموشي ابدي سپرده شود دوباره احياء نمود تا همه حجاج از هر کشوري که باشند، سياه و سفيد، آسيايي، افريقايي، اروپايي و آمريکايي، شيعه و سني و . . . با شرکت در راهپيمايي برائت از مشرکين گوشه کوچکي از وحدت امت اسلامي را جلوه گر سازند و با اجتماع در کنار همديگر از امور مسلمين و دردها و آلام آنها آگاه شده و براي رسيدگي به اين دردها چاره جويي کنند و توجه داشته باشند ". که مکه معظمه و مشاهد مشرفه آينه حوادث بزرگ نهضت انبياء اسلام و رسالت پيامبر اکرم است" . 12
گستره وحدت
وحدت مورد نظر امام خميني داراي دامنه وسيعي است و از ملت شيعه ايران تا کليه مسلمين جهان و مستضعفين عالم و حتي همه انسانهاي روي زمين را شامل مي شود، بنابراين امام به همه آنها توصيه مي کند که با الگوگيري از انقلاب اسلامي ايران خود را بيابند و اعتماد به نفس پيدا کنند که ".اتکال به نفس بعد از اعتماد به خداوند منشا خيرات است. "13 انقلاب اسلامي ايران موجب احياء و بيداري نفوس مستضعفين و محرومين و مسلمين جهان شد و خيرات و برکات زيادي را به همراه آورد. اين انقلاب پيام آور وحدت و آزادي و استقلال براي مستضعفين جهان و مسلمانان دنيا بود، که همه اينها ناشي از خوديابي مردم مسلمان ايران بوده است. بعد از مردم مسلمان ايران اين وظيفه امت اسلامي است که در ايجاد وحدت بکوشند "امتها خودشان بايد امت واحد باشند، مجتمع باشند خودشان را از هم جدا ندانند، مرزها را اسباب جدايي قلبها ندانند"14 اگر چه امروزه مسلمانان جهان توسط مرزهاي جغرافيايي از همديگر جدا شده و بيش از 50 کشور کوچک و بزرگ تشکيل داده‏اند، لکن به حکم الهي و بنا به مقتضيات و شرايط زماني بايستي تحت لواي اصول مشترک اسلامي و انساني پيوندهاي خود را مستحکمتر نمايند که به لطف الهي افق روشن آن هويدا شده است. "امروزه دورنماي صدور انقلاب اسلامي.در جهان مستضعفان و مظلومان ديده مي شود و جنبشي که از طرف مستضعفان و مظلومان جهان عليه مستکبران و زورمندان شروع شده در حال گسترش است " . 15
علاوه بر امت اسلامي روحانيون هر ديني نيز وظيفه دارد براي تحقق آرمانهاي انبياء که وحدت يکي از مهمترين آنهاست اقدام نمايند "روحانيون مسيح، روحانيون مسلم، روحانيون يهود، در مرتبه اول واقعند براي تحقق دادن به آرمان انبياء که همان وحي الهي است. "16
همچنين علماء و روشنفکران کشورهاي اسلامي وظيفه دارند در ايجاد وحدت اسلامي کوشش کنند که تنها راه پيروزي و بقاي آنهاست. بنابراين پيشنهاد مي‏نمايند "علماء و روشنفکران همه کشورهاي اسلامي به انگيزه پيدا کردن راهي براي نجات کشورهاي
اسلامي از چنگال ابرقدرتهاي غربي و شرقي و براي بيرون کردن سران کشورهاي اسلامي از تحت سلطه جهانخواران و براي ايستادگي در مقابل استعمار و استثمار طرحي بريزيد که هرچه بيشتر با يکديگر در تماس باشند و اساس طرح را بر بيداري خلقهاي محروم بگذارند و به يقين باور کنند که راه را خواهند يافت و پيروز خواهند شد" . 17 پس امام دامنه شمول وحدت را فراگير دانسته و از همه انسانها و مستضعفان جهان، مسلمانان عالم و همه فرقه ها و مذاهب اسلامي و حتي از روحانيون اديان مختلف و روشنگران مسلمانان مي خواهد که در راستاي ايجاد اتحاد ملل بر اساس اصول مشترک انساني و اسلامي بکوشند و از همه شعائر براي ايده وحدت خواهي خود بهره مي جويد.
نتيجه گيري
انديشه وحدت امام خميني (ره) از مهمترين و نابترين انديشه هاي آرماني معظم له محسوب مي‏شود که اين انديشه نقطه عطف تاريخي در وحدت اسلامي محسوب مي‏شود، آرمان وحدت امام از آنجا ناشي مي شود که تفرقه در ميان امت اسلامي نتايج ذلت باري ببار آورده که جبران آنها شايد هرگز امکان پذير نباشد، یکی از اهداف مهم دشمنان دامن زدن به مسایل اختلاف بر انگیز مسلمان که عبارتند از: دامن زدن به مسئله قومی، نژادی، دینی و مذهبی درمیان جوامع اسلامی است.لذا حضرت امام(ره) کرامت و عزت نفس و شخصيت و لای خود را مسلمانان از دست داده و در همه ابعاد مختلیف عقب مانده اند، بنابراين استقلال و آزادي و عظمت خود را از کف داده و به شرق و غرب وابسته شده اند، با توجه به اين شرايط دردناک حضرت امام ضرورت وحدت را شديدا لمس و احساس مي‏کند و براي اصلاح جامعه بشري قيام مي نمايد تا با ايجاد همبستگي اسلامي و بالاتر از آن بين مستضعفين جهان از دخالت ابرقدرتها در مقدرات کشورهاي اسلامي جلوگيري نموده و آنان را به سر منزل پيروزي رهنمون گردد.
وسرانجام وحدت اسلامي مورد نظر امام ثمرات فراواني براي مسلمين ببار آورده در آينده نيز ثمرات عالی وخوب پديد خواهد آمد که پديده انقلاب اسلامي ايران، جنبشهاي آزاديبخش وبیداری امت اسلامي و ديگر ملل مستضعف، هراس استکبار جهاني از مسلمين و سيادت و آقايي مسلمانان از آن جمله است. بنابراين آرمان وحدت امام خميني موجب پيروزي و رمز بقاء امت اسلامي است.

منابع ومآخذ
1- قرآن كريم
2- امام خميني(ره) ، صحيفه نور.
3- تبيان،دفتر پانزدهم.
یادداشت ها
1 - امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد هفدهم، ص 77.
2 سوره آل عمران، آيه 103.
3 - امام خميني(ره)، صحيفه نور، جلد ن6، ص 89 .
4 - سوره سباء, آیه 46.
5 امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد اول، ص 3.
6 امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد نوزدهم، ص 46.
7 امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد هشتم، ص 156؛تبيان،دفتر پانزدهم، ص79.
8 - امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد ششم، صص 122، 123.
12 -. امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد پانزدهم، ص 125.
10 - امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد هيجدهم، ص 101.
11 امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد چهارم، ص 199.
12 امام خميني(ره) ، صحيفه نور، جلد هشتم، صص 233، 234.
13 - امام خمینى(ره) ، صحیفه نور، جلد هفدهم، ص 65.
14 - امام خمینى(ره) ، صحیفه نور، جلد دهم، ص 223
15 - امام خمینى(ره) ، صحیفه نور، جلد هیجدهم، ص 11.
16 - امام خمینى(ره) ، صحیفه نور، جلد یازدهم، ص 92.
17 - امام خمینى(ره) ، صحیفه نور، جلد هیجدهم، ص 236.
0


١٠:٣١ - 1393/06/09    /    شماره : ٥٣٤٧٦    /    تعداد نمایش : ٨٧٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج