| | |
قال الصادق(ع):اکل الجزع و البکاء مکروه سوي الجزع و البکاء علي الحسين (عليه‌السلام)؛ هر گريه و زاري مکروه است، مگر گريه و زاري براي حسين (عليه‌السلام).


  چاپ        ارسال به دوست

همایش و نشست علمی (پژوهشگاه)

جدول آماری همایش و نشست های علمی:


گزارش از نشست علمی
"سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری1"
مقدمه:
سبک زندگی(Life Style) به مجموعه شیوه های زندگی افراد جامعه اعم از شیوة لباس پوشیدن، معاشرت، غذا خوردن، معاشرت با دیگران، مسکن، آرایش، آموزش و... اطلاق می گردد، و افراد هر جامعه، بسته به باورها و ارزش‌هایی که دارد، دارای سبک زندگی خاصی می باشد. مسلمانان نیز با توجه به باورها و ارزشهای اسلامی، می بایست دارای سبک زندگی خاص خودشان باشند. اما در این که سبک زندگی اسلامی چیست؟ دانشمندان مسلمان تلاش نموده‏اند تا سبک زندگی اسلامی را از متون دینی استخراج و در اختیار مسلمانان قرار دهند. دانشمند و فیلسوف جهان اسلام شهید مطهری(ره) به یقین یکی از نواندیشان صاحب نظر در این عرصه به شمار می‏رود. با توجه به اهمیت موضوع، مرکز پژوهشی المصطفی(ص) در افغانستان، سومیـن نشسـت علمـی این مرکز را به این مهم اختصاص داد و با استفاده از دانش و تخصص کارشناسان، نشست علمی را تحت عنوان"سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری" در تاریخ 29/1/1392 در کابل برگزار نمود. آنچه در پی میآید، گزارشی است از نشست علمی مذکور.
قرائت قرآن و اعلان برنامه های نشست علمی
نشست علمی با قرائت قرآن کریم توسط قاری احمدی آغاز گردید و با اعلان برنامه های نشست توسط مجری آن، کارشناسان و متخصصان موضوع، به ترتیب نوبت به بیان و بررسی موضوع پرداختند.

* حجت الاسلام والمسلمین سید عبدالله حسینی
اولین سخنران این نشست علمی، سید عبدالله حسینی استاد دانشگاه و مدیر گروه علمی علوم اسلامی مرکز پژوهشی المصطفی بود که در مورد "مؤلفه های اساسی سبک زندگی" به ایراد سخن پرداخت. ایشان شهید مطهری را نماد تفکر اسلامی دانست و‌ یاد آور شد که در بحث سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری، شهید مطهری طریقیت دارد نه موضوعیت. و ما در واقع سبک زندگی را از نگاه اسلام بر رسی می کنیم.
حسینی، به بیان مؤلفه های سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری پرداخت که؛ از نظر ایشان (شهید مطهری)، سبک زندگی سه مؤلفه دارد، یکی خود شناسی، دوم هدف شناسی و سوم معیار انتخاب؛ یعنی، هرسبکی مبتنی بر یک خود شناسی است، و هر نوع شناخت فرد و جامعه از خود، سبک خاصی از زندگی را اقتضا دارد. شهید مطهری معتقد است که ما هر هویتی را برای خود قائل باشیم همانگونه سبک زندگی خواهیم داشت. هر کس به مقداری که خود را می شناسد، سبک زندگی برای خود تعریف می کند.
از نگاه شهید مطهری دومین مؤلفه سبک زندگی، هدف شناسی است، یعنی هر جامعه‎ای، طبق هدف زندگی، سبک زندگی را تعیین می‎نماید. به عنوان مثال، مادی گرایان چون هدف زندگی را به جهان مادی محصور می‎دانند، سبک زندگی که ایشان تعریف می‎کنند، متناسب با همین زندگی مادی است.
مؤلفة سوم معیار انتخاب است. یعنی تعیین و تعریف سبک زندگی به معیار انتخاب بستگی دارد. به عبارت دیگر؛ هر معیاری را در زندگی برگزینیم، انتخاب ما در سبک زندگی، با همان معیار منطبق خواهد بود. به عنوان نمونه، امروزه در افغانستان شاهد رویارویی میان چهار جبهه هستیم؛ جبهة "سنت"، "تجدد"، "خوشگذرانی" و "دین"، که هرکدام سبک زندگی خاص خود را میطلبد، زیرا معیار هریک با دیگری متفاوت است؛ معیار زندگی تجدد را "کارکردگرایی"، معیار زندگی دینی را "ارزش مداری"، معیار زندگی سنتی را "تقلید" و معیار زندگی خوشگذرانی را "هوس" دانسته‎است.

* استاد بختیاری
دومین سخنران این نشست علمی حجت الاسلام استاد بختیاری استاد دانشگاه و عضو شورای پژوهش مرکز پژوهشی المصطفی بود که سخنرانی خویش را با عنوان "سبک زندگی و دین در اندیشه شهید مطهری" ایراد نمود. استاد بختیاری ابتدا به تعاریف سبک زندگی پرداخت و با اشاره به این‎که اصطلاح سبک زندگی از غرب آمده است، معادل های فارسی آن را "سبک زندگی"، "نوع زندگی" و "شیوة زندگی" دانست. استاد بختیاری با اشاره به این که سبک زندگی در هر جامعه ای متفاوت از جوامع دیگر می باشد، به تنوع سبک زندگی در یک جامعه اشاره کردند و عوامل متعددی را که بر سبک زندگی افراد یک جامعه تأثیر گذار میباشند، برشمرد. ایشان نوع جهان بینی را از جمله عوامل تأثیر گذار بر سبک زندگی دانست و چنین بیان داشت؛ "یک انسان مارکسیست کاری میکند که با جهان بینی و ایدئولوژی او سازگار باشد لذا او هیچگاه مسجد نمیسازد، اما یک انسان متدین، بخشی از فعالیت هایش را به امور دینی و معنوی اختصاص میدهد.". ایشان پایگاه اجتماعی افراد را از دیگر عوامل تأثیر گذار بر سبک زندگی دانست و بیان داشت که؛ هر طبقة با توجه به برخورداری از مواهب زندگی و درآمد، سبک زندگی خاصی دارد. استاد بختیاری طبقة اجتماعی، دین، فرهنگ، شرایط جغرافیایی، میزان تحصیلات، میزان درآمد، روابط اجتماعی و... را از دیگر عوامل تأثیر گذار در سبک زندگی برشمرد. ایشان سپس به بیان دیدگاه شهید مطهری در مورد سبک زندگی پرداخت که؛ "شهید مطهری بدون نفی عوامل دیگر، به تعالیم اسلام، اخلاق و احکام دینی به عنوان یکی از مهمترین عوامل سبک و شیوه زندگی مینگرند. شهید مطهری در بحث از جهان بینی و ایدئولوژی، مسأله سبک زندگی را مطرح میکنند بدین صورت که جهان بینی بر اهداف و در نهایت به اعمال و رفتار انسان ها تأثیر میگذارد. یعنی جهان بینی بر ایدئولوژی و ایدئولوژی به عمل منتهی میشود. هم چنین شهید مطهری در بحث از حکمت نظری و عملی نیز به بحث سبک زندگی پرداخته است."

* حجت الاسلام والمسلمین نیازی
سومین سخنران این نشست علمی حجت الاسلام والمسلمین نیازی مدیر گروه علمی حکمت و دین پژوهی مرکز پژوهشی المصطفی بود که سخنرانی خویش را با عنوان‌" شاخص های سبک زندگی اسلامی از دیدگاه شهید مطهری" ارائه کرد. ایشان ضمن بیان این مطلب که؛ انسان مختار میباشد، سبک زندگی خویش را خود انتخاب میکند، به سبک زندگی از دیدگاه اسلام پرداخت و سه برداشت از سبک زندگی اسلامی را مطرح نمود؛ یکی دیدگاه متحجرانه که صاحبان آن نتوانستند روح دین را تشخیص دهند، لذا به پوسته و قالب دین چسبیده اند. از خصیصه این دیدگاه، عقل گریزی است که انتظار دارند تمام موضوعات را باید دین بیان کرده باشد و از عقل شان کار نمی گیرند. پیامد عقل گریزی مخالفت با پدیده هی جدید و مدرن می‎باشد. شهید مطهری همیشه این دیدگاه را نقد کرده و صاحبان آن را ابزار دست بیگانگان دانسته است. دیدگاه دوم، نگاه تفریطی به دین است که دین را محدود به امور شخصی می سازد و در حوزه اجتماع دین را کنار میگذارند،که مبنای فکری این نگاه امانیسم است. امانیسم شناختی را معتبر میداند که از درون انسان بجوشد و لازمه چنین نگاهی سکولاریسم است. ویژگی دیگر این نوع نگاه به دین، تاریخی نگریستن دین است که همه آنچه را دین آورده است،‌ تاریخی تلقی میکنند. شهید مطهری، هم در برابر متحجران ایستاد و هم در برابر کسانی که نگاه حداقلی به دین داشتند. لذا رویکردی که شهید مطهری نسبت به سبک زندگی دارد، در برابر دو نگاه قبلی است. شهید مطهری یکی از ویژگیهای سبک زندگی اسلامی را خدامحوری میداند زیرا کسی که معتقد به خدا باشد سبک زندگی خاصی دارد که با زندگی منکران خدا کاملا فرق دارد. ویژگی دیگر سبک زندگی اسلامی، عقلانیت است.


گزارش نشست علمی "سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری2"
چهارمین نشست علمی مرکز پژوهشی المصطفی(ص) در کابل تحت عنوان "سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری2" در مدرسه علمیه رسالت در تاریخ 28/6/92 از ساعت 9 صبح تا 12 ظهر برگزارگردید. هدف از برگزاری این نشست، پاسخگویی به پرسش‏های طلاب، دانشجویان و جوانانی بود که پس از برگزاری سومین نشست علمی مرکز تحت عنوان "سبک زندگی از دیدگاه شهید مطهری1" در تاریخ 29/1/92 مباحث علمی آن نشست را ناکافی دانسته و درخواست برگزاری نشست علمی مذکور را به صورت پرسش و پاسخ کرده بودند.

این مراسم در ساعت 9 و پانزده دقیقه صبح با اجرای دبیر علمی نشست آقای نوری، مدیر گروه تاریخ، تمدن، فرهنگ و مطالعات منطقه‏ای آغاز گردید و ابتدا تلاوت آیات قرآن مجید توسط قاری جوان آقای مهدوی روشنی‏بخش مراسم گردید و در ادامه، دبیر علمی نشست آقای نوری با دعوت از کارشناسان علمی برنامه حجج اسلام آقایان: محمد احسانی مدیر گروه علوم رفتاری مرکز پژوهشی المصطفی(ص)، احمدذبیح افشاگر دبیر گروه علوم اسلامی مرکز پژوهشی المصطفی(ص) و محمد اسحاق ذاکری معاون پژوهش نمایندگی المصطفی(ص) به جایگاه، برنامه پاسخ به سوالات حضار و شرکت‏کنندگان را روی دست گرفتند.

در این برنامه که تا ساعت 45/11 ادامه یافت، کارشناسان به سوالات مختلف طلاب و دانشجویان در موضوع فوق پاسخ دادند و در آن، ابعاد مختلف سبک زندگی اسلامی، تاریخچه این بحث، مبانی و اصول بنیادین تأثیرگذار بر سبک زندگی، سبک و سیره عملی فیلسوف نامدار جهان اسلام شهید مرتضی مطهری(ره) در عرصه‏های علمی، خانوادگی، اجتماعی و... مورد بحث و بررسی قرارگرفت.
آقای دکتر احسانی در پاسخ به پرسش چیستی سبک زندگی و شاخص‏های آن مطالب مبسوطی ارایه کرده ضمن تعریف سبک زندگی به بیان شاخص‏های آن پرداخته و دیدگاه شهید مطهری را در این مورد بیان نمود. ایشان در این زمینه گفت: "سبک زندگی عبارت است از مجموعه رفتارهای روشمند، دارای اهداف مشخص همراه با دوام و استمرار که برخواسته از باورها و اعتقادات و گرایش‏های فکری و احساسی باشد." ایشان در مورد پیشینه این بحث افزود: "اصطلاح سبک زندگی که در منابع غربی تحت عنوان "لایف استایل" (Life Style) آمده به یکی دو قرن اخیر برمی‏گردد. مغرب زمین در بسیاری حوزه‏های علمی نسبت به جوامع شرقی و اسلامی از جمله در این موضوع پیشتر هستند. غرض آن‏ها از این بحث تربیت افراد سازگار، جامعه‏پذیر و تابع قانون بوده که تا جایی موفق بوده‏اند. اما در جوامع اسلامی این اصطلاح یک موضوع جدید است که در این اواخر مطرح شده و در روایات معادل کامل آن وجود ندارد. هرچند عباراتی هست که این معنی از آن درک و فهم می‏شود. "عقل معاش" (هنر اداره زندگی)، "تقدیر المعیشه" (مدیریت زندگی) و "حسن تقدیر المعیشه" واژه‏هایی است که نزدیک به سبک زندگی در منابع روایی آمده است. در منابع علمی و پژوهش اسلامی این امر چندان سابقه ندارد.
در آثار شهید مطهری نیز به صورت مستقیم این موضوع بحث نشده، شاید آن زمان مطرح نبوده و مورد نیاز نبوده است. اما در برخی آثار ایشان مانند سیره نبوی(ع) و سیری در سیره ائمه اطهار(ع) ایشان سیره را به گونه‏ی معنی کرده که همان سبک زندگی است. سیره نبوی یعنی سبک زندگی رسول الله(ص) و سیره معصومین یعنی سبک زندگی معصومین(ع)."
ایشان با اشاره به اینکه سبک زندگی دارای ویژگی‏ها و شاخص‏های متعددی می‏باشد بر اهمیت تأثیر باورها و عقاید در ایجاد سبک زندگی و نیز احساسات و عواطف و هیجانات بر آن اشاره نمود و سبک زندگی را یک امر ارادی و دارای گستره وسیع بیان کرد که همه بخش‏های زندگی (اعم از اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، خانوادگی، فردی و...) را دربرمی‏گیرد. به دلیل همین نقش مهم باورها و عقاید و نیز عواطف و احساسات در ایجاد سبک زندگی است که ائمه(ع) همواره در روش تربیتی‏شان بر اصلاح باورها و عقاید جوانان و نیز جهت‏دهی احساسات و عواطف آنها تأکید کرده‏اند. چنانکه در روایات آمده "هل الدین إلا الحب و البغض؟!"

آقای دکتر افشاگر در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه برداشت‏های متفاوت از آموزه‏های دینی در میان مسلمانان وجود دارد و این امر باعث ایجاد سبک‏های متفاوت و متضاد شده است. از حرکت‏های افراطی طالبان تا حرکت تفریطی لیبرال‏ها که سبک‏های متفاوتی را برای مسلمانان مطرح میکند، به نظر شهید مطهری سبک زندگی اسلامی چه ویژگی‏هایی باید داشته باشد تا از افراط و تفریط بدور باشد؟، چنین بیان داست؛ "عوامل متعددی در ایجاد سبک زندگی تأثیر دارند؛ فرهنگ حاکم بر یک جامعه، سواد و تحصیلات افراد، اختلاف طبقاتی از نظر ثروت و درآمد و در کل وضعیت اقتصادی، نقش رسانه‏ها و از همه مهم‏تر باورها". وی در ادامه افزود "در آموزه‏های دینی از یک سو باورمندیم که تعالیم و آموزه‏های دینی ثابت‏اند و تغییر ناپذیر، از سوی دیگر می‏بینیم که سبک‏های زندگی به سرعت در حال تغییر است. در این رابطه عده از انسان‏ها (به ویژه غربیان) با استفاده از عقل خویش همواره سبک‏ها و راه‏های جدیدی را برای سبک زندگی برمی‏گزینند. اما در جانب مقابل نیز عده‏ای از مسلمانان سنتی هستند که به دلیل اعتقاد به تغییرناپذیری تعالیم اسلامی با هرگونه تغییر مخالفت می‏ورزند. در این میان دانشمندانی مانند شهید مطهری در عین حال که آموزه‏های اصیل و کلی دینی را ثابت میدانند و از سوی سبک‏های زندگی را در حال تغییر قبول دارند،معتقداند که این تغییر باید همواره همراه با تدبر و اندیشه و همسو با آموزه‏های دینی باشد و آموزه‏های دینی از جمله قرآن میتواند با این تغییرات هماهنگ و همسو باشد. لذا است که به عقیده شهید مطهری همواره باید تفسیر جدید از قرآن نوشته شود. یعنی هر چند سال یکبار باید تفسیر جدید نوشته شود."
آقای دکتر ذاکری در این نشست علمی ضمن بیان جایگاه والای شهید مطهری در میان دانشمندان جهان اسلام، در پاسخ به این پرسش که آموزه‏های دینی چه تأثیری بر سبک زندگی دارد و چه رابطه‏ای میان آموزه‏های دینی و سبک زندگی برقرار است، فرمود: "زندگی ما و سبک آن بر اصول اعتقادی ما استوار است. پایه و اساس زندگی ما همان باورهای ما است. باورهایی که در رابطه با سوالات چهارگانه از کجا آمده‏ایم؟، به کجا میرویم؟، چگونه زندگی کنیم؟ و هدف و غایت زندگی ما چیست؟ داریم و برای آن پاسخ میدهیم. اگر تنها به حیات این جهانی و مادی باورمند باشیم و حیات اخروی را قبول نداشته باشیم، یک نوع سبک زندگی برمی‏گزینیم. اگر معتقد به جهان آخرت باشیم و دنیای پس از این جهان را باور داشته باشیم، دیدگاه ما متفاوت بوده و سبک زندگی متفاوتی خواهیم داشت."
در این نشست هم‏چنین در رابطه به ویژگی‏های علمی شهید مطهری و سبک زندگی علمی آن فیلسوف شهید نکاتی همچون: 1- عمق‏بخشی به مطالعات و تحقیقات و پرهیز از سطحی‏نگری، 2- داشتن غیرت دینی و مقابله با افکار انحرافی ضد دینی در هر رنگ و لباس 3- پاسخگویی به نیاز زمان و پرهیز از کارهای علمی غیر ضروری مهم‏ترین شاخص‏ها و ویژگی‏های سبک زندگی علمی شهید مطهری از سوی کارشناسان تبیین گردیدند.
در پایان مراسم ریاست محترم مرکز پژوهشی المصطفی(ص) حجت الاسلام والمسلمین آقای دکتر ناصری ضمن تقدیر و تشکر از حضور گرم شرکت‏کنندگان و استقبال خوب آنان از این برنامه، با دعای خویش محفل را خاتمه داد.


گزارشی از نشست علمی
"قرآن و سلامت روانی"
مقدمه:
انسان دارای دو بعد روانی و جسمانی است که سلامت هر یک در گرو سلامت دیگری است. سلامت روانی به معنای تعادل در ابعاد جسمانی و نفسانی انسان است که در تعادل در رفتار بروز می نماید. در برابر، بیماری روانی خارج شدن از حد اعتدال است، که بروز رفتار نا متعادل از نشانه های آن می باشد.
موضوع پیشگیری از رفتارهای انحرافی و بحرانهای روحی و روانی از مسایل مهمی است كه از دیر باز مورد توجه روان شناسان و جامعه شناسان قرار داشته است. در این میان به باور بسیاری از روانشناسان، توجه به دین تأثیر به سزایی در سلامت روان و درمان بیماریهای روانی دارد. در ایمان به خدا نیروی خارق العاده ای وجود دارد كه نوعی قدرت معنوی به انسان دیندار می بخشد و در تحمل سختی های زندگی او را كمك می كند و از نگرانی، اضطراب و پیامدهای زیانبارآن چون؛ افسردگی و خودكشی جلوگیری می نماید.
در قرآن كریم آیات بسیاری وجود دارد كه عوامل انحراف در رفتار و بیماری های روانی و نیز راه های درمان آن را نشان داده است.
با توجه به اهمیت موضوع سلامت روانی، مرکز پژوهشی المصطفی(ص) در افغانستان، دومین نشست علمی خویش را به این موضوع اختصاص داد و همزمان با هفتة پژوهش، نشستی علمی با عنوان "قرآن و سلامت روانی" در تاریخ 30/9/1391 با حضور کارشناسان محترم قرآنی و روانشناسی در مدرسه علمیه رسالت کابل برگزار نمود. آن‎چه در پی می آید، گزارش مختصری از نشست علمی مذکور می باشد.
قرائت قرآن و اعلان برنامه های نشست علمی:
نشست علمی با قرائت قرآن کریم توسط قاری عبدالشکور فلاح قاری بین المللی قرآن کریم آغاز گردید. سپس دبیر علمی نشست آقای محمد موسی نوری (مدیر گروه علمی تاریخ، فرهنگ و تمدن درمرکز پژوهشی المصطفی) پس از بیان ضرورت و اهمیت موضوع نشست، برنامه های آن را اعلام نمود.
سخنرانی دکتر سید جعفر احمدی
اولین سخنران این نشست علمی، دکتر سید جعفر احمدی (دکترای روانشناسی بالینی و استاد مؤسسه تحصیلات عالی گوهرشاد) در مورد "امید به آینده در قرآن کریم" به ایراد سخن پرداخت. ایشان یکی از مهمترین نیازهای روانی انسان را امید به آینده بر شمرد و در این مورد به آراء و نظریات روانشناسان اشاره کرد. وی در ادامه ضمن نقد مکاتب مادی، "امید به آینده" را درقرآن کریم مورد بحث قرار داد که مسأله امید به آینده به خوبی در آیات قرآن جلوه گر شده و در آیات متعددی به مؤمنان، صالحان، صابران، متوکلان و پرهیزگاران امید و بشارت داده شده است. ایشان در بخش دیگری از سخنان خویش خاطر نشان نمودکه انس با قرآن و تلاش برای عمل به آن بهترین مبنا برای تقویت امید به آینده به شمار می آید. دکتر احمدی توجه به قوانین هستی، تصویر ذهنی از خدا، ارتباط با خدا و خود، توجه به آفرینش انسان، ذکر و تزکیه را عواملی دانست که موجب تقویت امید به آینده و سعادت و رستگاری انسان می گردد.
سخنرانی مولوی حبیب الله حسام
دومین سخنران این نشست علمی مولوی حبیب الله حسام (پژوهشگر علوم قرآنی و رئیس شورای اخوت اسلامی) بود که در مورد نقش قرآن در سلامت روانی فردی و اجتماعی به ایراد سخنرانی پرداخت.
سخنرانی حجت الاسلام محمد احسانی
آخرین سخنران این نشست علمی، حجت الاسلام محمد احسانی (مدیر گروه علوم رفتاری در مرکز پژوهشی المصطفی) بود که سخنرانی خویش را با عنوان "نقش یاد خدا در بهداشت روان" ایراد نمود. ایشان بهداشت روان را از مسایل مهم در زندگی انسان ها توصیف نمود و موفقیت آن‎ها را در فعالیتهای فردی و اجتماعی، وابسته به سلامت روانی آن ها دانست. ایشان با اشاره به یماریهای روانی گوناگون در جامعه چون؛ اضطراب و نگرانی، افسردگی، احساس تنهایی، از خود بیگانگی، بیهوده‌گرایی و...، هدف بهداشت روانی را ایجاد امنیت فکری، زندگی سالم و بدور از تشویش و دغدغه‌های ذهنی برشمرد و افزود که برای رسیدن به این هدف دو روش وجود دارد: یکی روش علمی و استفاده از منابع و شیوه‌هایی که در علوم جدید مانند روان شناسی و علوم تربیتی وجود دارند.
روش دوم استفاده از منابع دینی و متون مقدس مانند قرآن کریم است. این روش گرچه از انظار مغفول مانده و چندان توجهی به آن نشده است، ولی در کارآیی و تأمین امنیت روانی به مراتب بهتر و مفیدتر از روش علمی است. چرا که قرآن برای هدایت انسان نازل شده و همه بیماریهای روانی او را معالجه می‌کند.
حجت الاسلام احسانی در ادامه، یکی از روشهای قرآن برای تأمین بهداشت روانی انسان را یاد خدا بر شمرد که در آیات متعدد به آن اشاره شده است.


٠٨:٠٤ - 1393/04/17    /    شماره : ٥١٦٨٨    /    تعداد نمایش : ٤٩٣


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج